Ruitjes: love it or leave it?

Ruitjes, je ziet ze weer fel vertegenwoordigd in ons straatbeeld. Zowel de pied-de-poule ruit, de Vichy ruit als de schotse ruit vieren tegenwoordig hun come-back naast het luipaardmotief. Sommige naaisters, zoals onze Girl in Uniform Margot, puzzelen graag om de perfecte aansluiting van ruitmotieven in hun kledij te toveren, andere naaisters (zoals ik) vinden dat een helse uitdaging en mijden dit zorgvuldig.

Waar komt het ruitmotief vandaan? Eigenlijk is het niets anders dan een weeftechniek waarbij de schering en de inslag uit verschillende kleuren draden bestaan die in een bepaalde volgorde op het (mechanische) weefgetouw worden gespannen. Met schering worden de op het weefgetouw gespannen draden bedoeld, met inslag de draad die met behulp van een spoel tussen de geschoren draden gaat. Door het kruisen van de draden in een hoek van 90° krijg je ruitmotieven.

vichy ruit

De Vichy ruit bestaat uit een geruite katoenen stof (wit met een andere kleur) waarvan de ruiten tussen de 5 en 15 mm groot zijn. Als je de stof echter in detail gaat bekijken, zal je zien dat er een subtiel spel van contrasten plaatsvind waarbij witte, donkergekleurde en half-gekleurde vlakken elkaar afwisselen. De witte vlakken ontstaan door het kruisen van witte schering en witte inslag, de donkergekleurde door het kruisen van gekleurde schering en gekleurde inslag en de half-gekleurde vlakken door het kruisen van witte en gekleurde schering en inslag. Bijgevolg is deze stof identiek aan de voor en achterzijde en is ze dus, in tegenstelling tot bedrukte stoffen, volledig omkeerbaar. Handig toch!

De naam van deze stof hebben wij in België overgenomen van de Fransen. Vichy was eind 19e eeuw een mondaine badplaats waar de hogere klasse zich graag nieuwe kledij liet aanmeten uit een van de vele textielfabrieken in de omgeving. Oorspronkelijk was het de benaming van gestreepte stof, pas in het begin van de 20e eeuw begon men er geruite stof te maken die zijn weg naar de standaardconfectie vond. Elk land heeft echter wel een eigen benaming voor deze ruitjesstof: in Nederland spreekt met van Brabants bont of boerenbont (rood-wit) en in het Verenigd Koninkrijk van Gingham. Maar ook ver buiten de grenzen van Europa vinden we deze universele ruitjesstof terug!

robe-mariee-vichy-brigitte-bardot-e1568887357840
Brigitte Bardot met haar trouwjurk in Vichystijl – 1959
vichy runway cuadro
Jurk in Vichy – Quadro – zomer 2018

 

pied de poule stof 2

De pied-de-poule is ook een tweekleurig ruitenmotief maar met een twist: in de plaats van half-gekleurde ruiten zien we hier gearceerde ruiten in twee kleuren. Meestal in zwart en wit maar er bestaan ook andere kleurenvariaties. Als je pied-de-poule van op een afstand bekijkt herken je een soort pootafdruk, vandaar de benaming. Een grotere ruit volgens deze weeftechniek wordt een pied-de-coq (hanepoot) genoemd. Blijkbaar ziet elk land er een ander motief in want in Nederland spreekt men van windmolenmotief en in het Verenigd Koninkrijk van crow-footdesign of houndstooth.

Er doen veel theorieën de ronde over de herkomst maar de volgende theorie uit Schotland klinkt zeer aannemelijk. Rond 1880 zou het patroon uitgevonden zijn door herders die niet behoorden tot een clan of er zich niet mee wilden vereenzelvigen. Elke clan had immers zijn eigen tartanruitmotief. Dit tartanmotief dragen buiten de clan was hetzelfde als een prijs op je hoofd zetten. Dus hielden de herders het liever bij een neutralere stof.

chanel pied de poule
Mantel in Pied-de-coq – Chanel – Herfst 2019

Op een gelijkaardige wijze ontstonden ook het Glen Urquhart-patroon en het Prince of Walespatroon (ook Prince de Galles genoemd), 2 patronen waarvan men de toepassing vooral in de geruite herenkostuums terugvindt. Het Glen Urquhartpatroon is een weefsel van verschillende horizontale en verticale strepen van verschillende breedte die samen een ruit met 4 verschillende vakken vormt waarvan 1 in pied-de-poule. De meest gebruikte kleurencombinatie is grijs/zwart en wit. Als er over dat ruitpatroon nog een ruit in contrasterende kleur( roodbruin, wit, donkergrijs of marineblauw) loopt, dan spreekt met over een Prince de Gallespatroon. Het Glen Urquhartpatroon is, net zoals de pied-de-poule, geïntroduceerd door mensen die geen recht hadden om een tartan te dragen. Rond 1840 wilden de landeigenaren hun personeel toch in herkenbare stoffen kleden, en dus werd het een fantasieruitstof genoemd naar de vallei van Glen Urquhart waar de geruite wol voor het eerst werd gebruikt. Het Prince of Wales patroon, met extra ruit, werd later (rond 1870) speciaal ontworpen voor Edward VII, de toenmalige prins van Wales. Grappig genoeg zijn beide patronen ondertussen opgenomen in de officiële tartanregisters.

jill sanders urquhart
Jill Sanders – jurk in Urquhart – herfst 2019

 

 

prince de galles oscar de la renta
Oscar de la Renta – jurk met Prince de Galles stof – herfst 2019

 

tartan

En dat brengt ons uiteraard bij de laatste soort ruitjesstof: de klassieke tartan. Wij associëren deze automatisch met Schotland, als de stof bij uitstek voor de Schotse kilten maar de tartan zou teruggaan tot de periode van de Kelten. Door de tijd en met de oorlogen tussen Engeland en Schotland is er veel kennis betreffende de herkomst van de tartan en de link met de Schotse clans verloren gegaan. In 1831 ondernam James Logan een poging tot eerherstel van de tartan door 55 ruiten en hun linken met een clan te beschrijven in zijn boek. Ondertussen is het register nog gegroeid en zijn er ook ruiten geregistreerd die om geen enkele link hebben met een clan. Ze werden eerder om esthetische redenen ontworpen.

tartan jurk awake
AWAKE Mode – tartanjurk – herfst 2019

Vandaag de dag wordt de tartanstof veelvuldig gebruikt in allerlei ontwerpen, los van haar symbolische betekenis. Maar heel soms vind je nog ruiten die gepatenteerd zijn en dus niet zomaar gebruikt mogen worden, denk maar aan de gekende burberry-ruit.

burberry
tassen in Burberry stof – 2016

Dus als u de volgende keer een ruitjesstof in handen kriigt, kijk dan eens goed naar de details en weet dat er een hele geschiedenis schuilgaat achter een eenvoudig patroon. En misschien gaat u dan, net als ik,  ook stiekem kijken of de stof wel de juiste benaming heeft gekregen;-)

Tot schrijfs,

Tatiana

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s